Yemînî

Hz. Ali’nin Faziletleri ve Velayet

Yemînî, Alevi-Bektaşi edebiyatının önemli isimlerindendir. Onun adı özellikle Fazîletnâme adlı eserle birlikte anılır. Fazîletnâme, Hz. Ali’nin faziletlerini ve manevi konumunu anlatan dinî-edebî bir eserdir. Bu eser, Hz. Ali sevgisinin Anadolu’da Türkçe aracılığıyla yayılmasında önemli bir yer tutmuştur. Yemînî’nin anlatılarında Hz. Ali’nin cesareti, bilgisi ve manevi üstünlüğü öne çıkar. Ancak eserde yer alan menkıbe ve rivayetler, tarihî güvenilirlik bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Alevi İslam inancında Yemînî’nin önemi, Hz. Ali’nin velayetini ve manevi örnekliğini edebî bir dille anlatmasındadır.

Manevi mirası: Hz. Ali’nin faziletleri, velayet, ilim ve Ehlibeyt muhabbeti.

Tarihî bilgiler

XVI. yüzyılda yaşamış Alevi-Bektaşi şairidir; hayatına dair çok az bilgi vardır. Adı Muhammed’dir; babası Semerkantlı Hâfız olduğu için “Hâfız oğlu” diye de anılır. Faruk Sümer onun Eğribozlu olduğunu söyler. Ölüm tarihi ve yeri bilinmemektedir.

Asıl eseri, Hz. Muhammed’e ve özellikle Hz. Ali’ye övgüler ile nasihatler içeren, yaklaşık 7400 beyitlik Fazîletnâme’dir. Şair, eserini Şeyh Rükneddin’in aynı adlı Farsça mensur eserinden manzum olarak çevirdiğini söyler; on dokuz fazilet hikâyesini yirmi dört kıssaya çıkararak menkıbevî bir Hz. Ali biyografisi oluşturmuştur. Eserini Rum gazilerine ithaf etmiştir.

Kalenderî-Haydarî erkânıyla benzerlikleri nedeniyle Kalenderî şairi sayılır ve Bektaşi geleneğinin mirasını devralan şairlerdendir. Tahtacılar Fazîletnâme’ye âdeta mukaddes bir kitap gibi değer verir. Alevi-Bektaşi geleneğinde yedi ulu ozandan biri olarak anılır.