Musahip, sözlükte sohbet arkadaşı, dost demektir. Alevilikte musahiplik, iki ailenin yeminle manevi kardeş olmasıdır: kan bağı taşımayan iki evli çift, bir musahiplik ceminde dede ve topluluk önünde Hakk’a yürüyünceye, yani ölünceye kadar kardeş kalacaklarına söz verir.
Dayanağı
Alevi geleneği bu kurumu, Hz. Peygamber’in Mekke’den Medine’ye hicretinden sonra Müslümanları ikişer ikişer kardeş ilan ettiği muâhât olayına ve bu kardeşlikte kendisine Hz. Ali’yi kardeş seçmesine dayandırır. Ocaklardaki geleneksel kabule göre bu kardeşlik müessesesini Hz. Peygamber başlatmıştır.
İkrar ve cem
Musahiplik bir tarikat merasimiyle, musahiplik ceminde kurulur; bazı ocaklarda tarikata giriş erkânı da sayılır. İkrar, mürşit, pîr ya da dede ile ceme katılan topluluğun önünde verilir. İnsanın hayatta olduğu sürece musahipli olması esas kabul edilir.
Musahiplerin birbirine karşı sorumlulukları
- Musahipler, birbirlerinin kusur ve hatalarından kendilerinin de sorumlu olduğunu kabul etmiş sayılır.
- Maddi sıkıntılarda birbirlerine destek olur; birinin ölümü hâlinde geride kalanlara bakarlar.
- Musahip olan kardeşler hiçbir zaman birbiriyle evlenemez; musahiplerin çocukları da birbirine düşmez.
- Musahiplik ölüm, düşkünlük ya da ayrılık gibi durumlarla bozulursa yenilenmesi mümkün değildir.
Ocaklar arasında musahiplik
Musahiplik yalnız aileler arasında değil, dede ocakları arasında da vardır. Ancak ocaklar arasındaki bu ahiret kardeşliği, taliplerdeki gibi bireysel değil, kurumsaldır. Bazı Bektaşi ocaklarında ise musahiplik yer almaz.
Toplumdaki yeri
Musahiplik, toplumsal yardımlaşmayı ve dayanışmayı sağlayan sosyal bir kurumdur. Günümüzde köy ve kasabalarda, hatta ocak merkezlerinde bile uygulamadan kalkmaya başladığı görülmektedir.