Kızıldeli Geleneği
Seyyid Ali Sultan, Kızıldeli adıyla da tanınan önemli bir yol önderidir. Özellikle Trakya ve Balkanlar’daki Alevi-Bektaşi dergâh ve ocak geleneğiyle ilişkilendirilir. Adını taşıyan ocak ve dergâhlar, onun manevi mirasının tarih içinde kurumsallaştığını gösterir. Seyyid Ali Sultan’a ilişkin tarihî kayıtlarla menkıbeler birlikte değerlendirilmelidir.
Manevi mirası: İrşat, ocak geleneği ve Balkanlar’da yolun aktarılması.
Tarihî bilgiler
Balkanlarda yaşamış Vefâî-Kalenderî bir derviştir; Kızıl Deli adıyla da bilinir. Hayatına dair bilgilerin temel kaynağı Velâyetnâme-i Seyyid Ali Sultan’dır. Bu esere göre arkadaşlarıyla birlikte Gelibolu ve Bolayır başta olmak üzere Rumeli’deki fetihlere katıldı; bu fetihler sonraki dönemlerde yazılan Bektaşi nefeslerinde yer buldu.
Dimetoka yakınlarında Kızıl Deli adlı çayın kenarındaki bir derbendin yanına yerleşerek bir tekke kurdu. Bu tekke, Bektaşiliğin Balkan coğrafyasında yayılmasında etkili olan merkezlerden biridir. Türbesi Dimetoka’da Darıbükü’ndedir.
Bir belgeden 815 (1412) yılında hayatta olduğu anlaşılmaktadır; sonraki yılları hakkında bilgi yoktur. Velâyetnâmesinde Hacı Bektaş dergâhına uğradığı anlatılır; ancak araştırmacılar Hacı Bektaş Veli ile görüşmesinin kronolojik olarak mümkün olmadığını belirtir.
Bektaşi geleneğinde on iki posttan ikincisi olan aşçı postunun sahibi sayılır. Adı Pir Sultan Abdal’ın ve Kızılbaş-Alevi şairlerin nefeslerinde saygıyla anılır.
Künye
- Diğer adı
- Kızıl Deli
- Yaşadığı yer
- Balkanlar (Rumeli)
- Tekkesi
- Dimetoka yakınında, Kızıl Deli çayının kenarında
- Türbesi
- Dimetoka, Darıbükü
- Vefatı
- 815 / 1412’den sonra; bu tarihte hayatta olduğu bir belgeden anlaşılmaktadır
- Bektaşi geleneğinde
- On iki posttan ikincisi olan aşçı postunun sahibi
Kaynaklar
Bu sayfada bir hata mı gördünüz? Bize bildirin.