Balkanlar’da İrşat ve Manevi Miras
Sarı Saltuk, Anadolu ve Balkanlar’ın tasavvufi ve halk inançları tarihinde önemli bir şahsiyettir. Saltuknâme ve farklı menkıbe kaynaklarında onun yolculukları, irşat faaliyetleri ve kerametleri anlatılır. Balkanlar’daki birçok ziyaret yeri ve tekke onun adıyla ilişkilendirilir. Tarihî Sarı Saltuk ile menkıbe geleneğinde anlatılan Sarı Saltuk’un bütün özellikleri aynı kesinlikte doğrulanamaz.
Manevi mirası: İrşat, manevi hizmet, Anadolu-Balkanlar inanç bağları.
Tarihî bilgiler
Kaynaklarda mücahid-gazi, gazi-derviş, alp-eren ve ermiş gibi sıfatlarla anılır. Hayatı daha çok menâkıbnâmelerden bilindiği için hakkındaki kesin bilgiler azdır.
Yazıcıoğlu Ali’nin Oğuznâme’sine göre, Selçuklu Sultanı II. İzzeddin Keykâvus 660 (1261-62) yılında Bizans’a sığınınca imparator onunla gelen Türkmenlere Dobruca’da yer verdi; Sarı Saltuk bu Türkmenlere önderlik etti. İbn Battûta 1331-32’de bugünkü Babadağ olduğu düşünülen “Baba Saltuk” kasabasından ve orada dinlediği menkıbelerden söz eder. Vefat tarihi 697 (1297-98) olarak verilir.
Cem Sultan’ın isteğiyle Ebülhayr-i Rûmî’nin derlediği Saltuknâme’ye göre Kaliakra’dan Ohri’ye, Rumelifeneri’nden Hozat’a kadar pek çok yerde makamı vardır; Tunceli Hozat’taki türbe Aleviler için önemli bir ziyaretgâhtır. Hacı Bektaş Vilâyetnâmesi’ne göre Hacı Bektaş, Sarı Saltuk’a bir kılıç ve seccade vererek onu Rumeli’ye göndermiştir.
Künye
- Dobruca’ya geçişi
- 660 / 1261-62; Selçuklu Sultanı II. İzzeddin Keykâvus’la birlikte Bizans’a sığınan Türkmenlerin önderi olarak
- Vefatı
- 697 / 1297-98 (bir başka anlatıya göre 1293’e kadar Dobruca’da yaşadı)
- Kült merkezi
- Babadağ (Romanya); İbn Battûta 1331-32’de “Baba Saltuk” kasabasından söz eder
- Makamları
- Kaliakra, Babadağ, Kruya, Ohri, Blagay, Rumelifeneri, Babaeski, Bor, Diyarbakır, Hozat (Tunceli), İznik, Alaşehir
- Menâkıbnâmesi
- Saltuknâme; Cem Sultan’ın isteğiyle Ebülhayr-i Rûmî derledi (1480)
Kaynaklar
Bu sayfada bir hata mı gördünüz? Bize bildirin.