Hacı Bektaş Vilâyetnâmesi

Tarihî bilgiler

Hacı Bektaş Vilâyetnâmesi, Hacı Bektaş Veli’nin hayatını anlatan bir menâkıbnâmedir. Ahmet Yaşar Ocak’a göre eserin tanınmışlığı, ilk planda Bektaşîliğin piri Hacı Bektaş Veli’nin hayatına hasredilmiş olmasından gelir.

Yazarı ve yazıldığı dönem

Eserin yazarı kesin değildir; Derviş Mûsâ b. Ali ile Firdevsî-i Tavîl (Uzun Firdevsî) adları öne sürülmüş, bazı araştırmacılar eserin yazarının Uzun Firdevsî olduğu görüşünde birleşmiştir. Abdülbaki Gölpınarlı’nın, eserin 1481–1501 yılları arasında yazılmış olabileceği yönündeki tahmini büyük ölçüde kabul görür; metinde II. Bayezid’in yaşayan bir hükümdar olarak anılması da bu tahmini destekler.

İçeriği

Eserin başında Hacı Bektaş Veli’nin Horasan’daki gençliği ve Ahmed Yesevî’ye bağlanması, ortasında Anadolu’ya gelişi ve Hacıbektaş’a yerleşmesi, sonunda vefatı ve halifelerinin faaliyetleri anlatılır.

Nüshaları ve yayınları

Vilâyetnâme’nin düzyazı (mensur), manzum ve ikisinin karışık olduğu üç tip metni vardır; hangisinin ilk metin olduğu kesin değildir. Hacı Bektaş Dergâhı’nda bulunan ve XVI. yüzyılda yazıldığı tahmin edilen manzum nüsha dışındaki nüshaların çoğu XVII. yüzyılda ve sonrasında istinsah edilmiştir.

Eser E. Gross (Leipzig, 1927), Abdülbaki Gölpınarlı (İstanbul, 1958) ve Bedri Noyan (Aydın, 1986; manzum metin) tarafından yayımlanmıştır. Ocak, maddenin yazıldığı tarihte eserin sağlam bir ilmî neşrinin henüz yapılmadığını belirtir.

Önemi

Vilâyetnâme, Hacı Bektaş Veli’nin hayatı ve Bektaşîlik tarihi için aslî bir kaynaktır; Yesevîlik ve Haydarîlik ile Bektaşîlik arasındaki ilişkiyi anlamak bakımından da önem taşır.